هوش و استعداد بی مثالش باعث شد تا بیل گیتس او را به آمریکا دعوت کند و به تماشای تمام قسمت های مایکروسافت بپردازد. وی در آخرین روزهای زندگی اش برای پروژه ای مربوط به سازمان فضایی آمریکا “ناسا ” کارمی کرد.
اما بیماری به او مهلت نداد پروژه اش را به اتمام برساند. وی بر اثر بیماری صرع و حمله قلبی در گذشت در حالی که پزشکان هیچ دلیل علمی برای بیماری و فوتش ارائه نکرده اند.

حتی تلاش های بیل گیتس برای اینکه او را به آمریکا منتقل کند هم تاثیری نداشت و با وجودی که وی تمام هزینه های بیمارستان را متحمل شد اما عفرا نجات پیدا نکرد.

بیل گیتس به مناسبت درگذشت او پیام تسلیتی منتشر کرد تا اوج اندوهش را نشان دهد.

این دختر با استعداد  باعث افتخار کشور و شهرش است  و قرار است مرکز فناوری اطلاعات شهر کراچی به نام این دختر نامگذاری شود.
در پیام تسلیت شرکت مایکروسافت که در صفحه توییتر این شرکت منتشر شده است آمده:
” ما با خانواده و دوستان ارفع کریم همدردی می کنیم. او جوانی درخشان بود که الهام بخش بسیاری از مردم شد. “

منبع شنبه ، 1 بهمن 1390

عفت صفاکیش از زنان پیشرو و پیشگام در امر آموزش زنان در گرگان، تهران و بندرعباس در سی ام آذرماه هزار و سیصد و نود در سن نود و شش سالگی دور از تنها فرزندش درگذشت. جسم بی جان او طبق وصیت خودش و پس از طی مراحل قانونی که داوطلبانه هنگام حیات انجام داده بود، به دانشگاه پزشکی تهران هدیه شد. او از معدود زنانی بود که داوطلبانه اقدام به این حرکت انسانی – علمی کرد. گوشه هایی از زندگی او، همراه با پانزده زن هم نسل اش در کتاب “دفترچه خاطرات” به کوشش نوشین احمدی خراسانی (2) در سال 1388 منتشر شده است.

خانم صفاکیش، ضمن توجه به مسائل زنان و نقد شرایط نابرابر در چارچوب گفتمان حقوقی، همچنین به عنوان زنی سیاسی و فعال در جبهه ملی به ویژه در دوران نهضت ملی شدن نفت، شناخته شده است.

در کتاب «دفترچه خاطرات» به نقل از وی می خوانیم: «من تا زمانی که دکتر مصدق پیدا نشده بود از سیاست هیچی سرم نمی شد، معنی آزادی قلم و بیان را نمی فهمیدم و نمی دانستم وظیفه شاه چیه؟ اما مصدق که روحش شاد باشد، ما را روشن کرد،…»(ص. 341).

از تلخی روز بیست و هشتم مرداد چنین می گوید: «یادم می آید 28 مرداد که تیراندازی می کردند اصلا باور نمی کردم چون فکر می کردم فشفشه در می کنند.{…} آن موقع پسرم هم مصدقی بود با پسرم رفتیم خانه طرفداران مصدق دیدیم همه غمگین هستند همه مانده بودیم که چه کار کنیم»(ص.342) و سپس از عضویت اش در جبهه ملی می گوید: «من عضو جبهه ملی شدم. یک کد داشتم. کارت ام را آوردند توی خانه خودم و امضا کردم. آن موقع، بیشتر مردها می آمدند توی جلسات تعداد زن ها کم بود. زن ها می ترسیدند، ولی من کله خر بودم.{…} جلسات جبهه ملی بعد از سقوط مصدق دیگر مخفی شده بود. من خانه ای داشتم 4 تا اتاق داشت، در 400 متر زمین ، ما یک ساختمان کوچک 4 اتاقه ساخته بودیم. من بودم و پسرم . آن وقت هر اتاقش را در اختیار یک سری از مبارزان می گذاشتم، حتی کمونیست هم می آمد. نمی دانستم کسانی که می آیند کی هستند فقط می دانستم که آنها می خواهند بر ضد شاه مبارزه کنند من دلم می خواست آزادی باشد ویک حکومت مستقل و آزاد مثل دکتر مصدق داشته باشیم. برای همین خانه ام را در اختیار این کار گذاشته بودم…»(ص.342)

عفت صفاکیش در مصاحبه اش با نوشین احمدی خراسانی، دریچه هایی از زندگی فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و گاه نیز شخصی خود برای خوانندگان می گشاید. نشاط و سرزندگی او در بیان خاطرات سیاسی و اجتماعی اش، هنگام گفتن از زندگی زناشویی و شخصی رنگ می بازد و در هاله ای از اندوه و صبوری، از عشقی که نبود می گوید و از مرگ تلخ دختر و دوری از پسرش.

انزجار خود را از نگاه قیم مآبانه و مردسالار جامعه نسبت به زنان، با نقل تجربه ای شخصی چنین بیان می کند: «… از شوهرم به طوررسمی جدا نشدم ولی او رفت پاریس و جدا زندگی می کرد و بعد هم در آن جا فوت کرد.{…} وقتی می خواست برود فرانسه ، قیم تعیین کرده بود برای سرپرستی ! بله قیم اش هم آقایی بود که هیچ نسبتی با ما نداشت فقط دوست شوهرم بود و برای داروخانه دوا می خرید… بعد از فوت شوهرم در پاریس ، این آقای دلال، همه پول های ما را کشید بالا. خیلی راحت تمام ثروت شوهر مرا خورد و به ما نداد. قیم بود و بچه ها هم صغیر بودند…»(ص. 174)

قسمت هایی از تجربیات عفت صفاکیش را در کتاب «دفترچه خاطرات» از زبان خود او می خوانیم. گفته های او در این کتاب و گفته های فریدون منتقمی در این گفتگو همچون تکه های پازلی است که چهره زن مبارز و پیشرو ایرانی را در دو نقش زن و مادر می سازد.

فریدون منتقمی، تنها فرزند عفت صفاکیش سالهاست که در آلمان و دور از مادر زندگی می کند. این روزها غم رنج مرگ را با نقل خاطرات او التیام می بخشد. آنچه فریدون منتقمی از خاطره مادر نقل می کند، تصویری است هماره زنده در ذهن او، تصویر زنی پیشرو از ظن فرزند خویش: «… مشکلات زن بیوه زیبائی که در جوانی شوهرش را از دست می دهد با مرگ پدرم آغاز می شود. من سه سالم بود و خواهرم که به بیماری صرع دچار بود، پنج سالش. تربیت و آموزش کودکان، تامین مخارج آنها، و زندگی در تنهائی در میان چشمان دریده اطرافیان که بدنبال طعمه لذیذ می گردند. پدرم داروساز بود و مادرم تدریس می کرد، توان مالی وی بحدی بود که مادرم می توانست زندگی مرا تا کسب دیپلم تأمین کند. این خود نعمتی بود که خانواده ما را از پرتاب شدن به عمق جامعه نجات می داد. در فرهنگ غلط مردانه ایران و به زبان عامیانه ضرب المثلی رایج بود که “بیوه یعنی میوه” و جامعه و نه تنها مردان، بلکه زنان نیز که خود قربانیان تربیت چنین جوامعی هستند گاهی با همین دید به همجنسان خویش می نگریستند. و مادرم باید در چنین محیطی زندگی ما را اداره می کرد و به طعنه ها و حرف ها محل نمی گذاشت. مادرم می گفت اگر کسی برود شوهر دوم بگیرد همه آنرا عیب می دانند و پشت سرش میگن بعد از مرگ شوهرش نتونست تحمل کنه رفته شوهر دوم گرفته. طوری رفتار می کنند گوئی طرف فاحشه است، ولی اگر یواشکی با کسی رابطه داشته باشد، کسی پشت سرش حرف نمی زند. شوهر رسمی جرم است، شوهر غیر رسمی پاداش. وی از این همه ریاکاری جامعه به عنوان انسانی بسیار حساس، رنج می برد.»

زنی که خود معلم بود و برای آموزش دختران جوان در تهران و شهرستان عاشقانه تلاش کرده بود ، دختر جوان اش به سبب نگاه غلط جامعه نسبت به کودک بیمار، از آموزش محروم می شود. فریدون می گوید: «وقتی خواهرم همراه ما بیرون می آمد خیلی مواظب بودیم غش نکند و زمین نخورد و مجروح شود. و وقتی که این اتفاق بهر صورت خارج از اراده ما می افتاد، جمعیت بدور ما حلقه می زد و دور خواهر مرا با چاقو خط می کشیدند تا اجنه از بدنش خارج شود. عده ای متعصب نیز فریاد می زدند پاشو بپوشون، دامنشو بکش روپاش… مگر می شد یک دختر 15 ساله را محکوم کرد به اینکه باید همیشه با شلوار بیرون بیاید تا احساسات مذهبی مردم متعصب “جریحه دار” نشود. مادرم آموزگار بود، ولی دخترش را به هیچ دبستانی راه نمی دادند تا درس بخواند. آدم غشی، از نظر عموم، آدم نبود و موجب ترس بچه ها در کلاس می شد و نظم مدرسه را برهم می زد…»

فریدون منتقمی سالهاست که دور از ایران زندگی کرده ….برایش از تلاش نهادهای حامی کودک در سالهای اخیر می گویم و از توجه ویژه به کودکان و نوجوانان با تفاوت های حرکتی و رفتاری و…از “شورای کتاب کودک” می گویم که چه نقش مهمی در ایجاد فضاهای برابر آموزشی برای کودکان با نیازهای ویژه داشته و از نقش این تلاش در تغییر نگاه مردم می گویم …او با افسوس می گوید: «مشکل جامعه مشکل بی فرهنگی بود. در جامعه ای که عینک زدن عیب و نقطه ضعف محسوب می شد و مردم فرزندان عقب مانده و یا بیش از حد چاق خویش را در پستوی خانه ها پنهان می کردند، تکلیف دختری که به بیماری صرع دچار بود روشن بود. یک معلم خصوصی فقط باید به وی درس می داد تا بتواند حداقل به صورت اکابر آموزش ببیند. آدم غشی در جامعه ایرانِ آن دوران، باید زنده بگور می شد، باید گورش را خودش می کند و این حادثه نیز پیش آمد… دیگر نظم هیچ مدرسه ای بهم نخورد و چاقوی هیچ متعصب مذهبی با کشیدن بر سطح خیابان به کندی نگرائید و اجنه نیز در تلاش تارانده شدن از جسم وی به خستگی دچار نیامدند. می توان گفت: انسانها نه تنها پروده محیط خود هستند قربانی محیط خود نیز می شوند.»

تفکر مذهبی طبق عرف آن روز به عنوان مسئله ای کاملا شخصی در جامعه رواج داشت، اما در آن دوران نیز گاه به مداخله در عادات و سلوک شخصی منجر می شد. قشر روشنفکر جامعه روایت خاص خود را از مذهب داشت. و عفت صفاکیش زنی از طبقه متوسط شهری، به عنوان یک زن سیاسی، معلم و فعال در ترویج حقوق زنان برخوردش به مذهب چگونه بود ؟

«مادرم مخالف مذهب نبود ولی به ندرت آداب و رسوم مذهبی را بجای می آورد و می گفت انسانها باید در دلشان پاک و مؤمن باشند. کسی با نماز و روزه پاک نمی شود. در عرصه اعتقادات مذهبی مشمول تحول جامعه بود و به مذهب با درکی متحول و مدرن برخورد می کرد. مرا در سال اول دبستان به مدرسه ارامنه تهران فرستاد. در زمانی که جامعه مذهبی به کالباس به عنوان اغذیه نجس نگاه می کرد مادرم برای من از آرزومانیان در خیابان منوچهری تهران کالباس گوشت گاو می خرید که من ساندویچ درست کنم و به دبستان ببرم تا زمانی که در مدارس ارامنه و سن لوئی بودم مشکلی نداشتم، ولی وقتی در سال بعد در یک دبستان اسلامی در هنگام ناهار کالباس می خوردم، قیامت به پا شد. مسئولین دبستان، مادرم را خواستند تا در مورد گوشت “خوکی” که من می خورم توضیح دهد. مادرم توانست مدیر و مسئولین دبستان را قانع کند که کالباس من گوشت گاو است و به خوک ربطی ندارد و مادرم و من مسلمان هستیم و اگر مادرم غذا همراه من نمی کند به این خاطر است که خودش آموزگار است و چون مدارس تمام روز است، باید در دبستان محل کارش باقی بماند و وقت تهیه غذا ندارد و به این علت برای من در بعضی موارد غذای حاضری تهیه می کند. مادرم مانند اکثریت قریب به اتفاق جامعه، ضد اسلام نبود… وی مخالف حکومت اسلامی بود و نه مخالف اسلام.»

فریدون منتقمی از مادرش به عنوان آموزگاری همیشه و همه جا یاد می کند. به نظر او این نقش محدود به فضای کاری مدرسه و آموزشگاه نبود و در فضای زندگی او جاری بود . حکایت همسایه قدیمی آنها و محرومیت دختر همسایه از تحصیل شاهد مثال نقش همیشه آموزگار و مسئولیت اجتماعی عفت صفاکیش است:

«با عباس از دوران سوم دبیرستان در هدف شماره 3 آشنا شدم. از یک خانواده بازاری مذهبی می آمد. نماز و روزه اش ترک نمی شد. پسر بسیار خوبی بود و دوستی ما تا به امروز نیز صمیمانه ادامه یافته است. پدرش دو تا زن داشت و آنها را در دو خانه نگهمیداشت و برای زن دومش خانه خریده بود، ولی فرزندی از وی نداشت. وقتی مادرم کتاب “شوهر آهو خانم” نوشته علیمحمد افغانی را برایم خرید و خواندم، به من گفت آنرا به عباس برای مطالعه بدهم و منم دادم. عباس بعد از خواندن داستان پیش من آمد و گفت فری عجب کتابی بود، من تمام سرنوشت مادرم را در آن می بینم. و این طوری با عباس و خانواده اش بسیار اوخت شدیم .در جریان این آشنائی روزی عباس به مادرم گفت که خواهری دارد که پدرش به علت اینکه دختر است از ادامه آموزش اش جلوگیری کرده و نمی گذارد دبستان را به اتمام برساند و به دبیرستان رود. این سخنان برای مادر من حکم فرمان اعدام را داشت. بلند شد رفت خانه عباس و با پدر عباس ساعت ها صحبت کرد و وی را قانع نمود که آینده و سرنوشت فرزندش در دنیای امروز وابسته به آن است که تحصیل کند و به روی پای خودش بند باشد و در غیر این صورت، تمام عمر وابسته به کس دیگری خواهد بود. به حاج آقا گفته بود پیغمبر گفته “زگهواره تا گور دانش بجو” و شما رو حرف پیغمبر حرف می زنید. کجا پیغمبر گفته فقط مردها باید ز گهواره تا گور دانش بجویند و زنها باید منتظر شوهر در خانه بمانند… حاج آقا سرانجام تسلیم شد.»

در دورانی که نشانه های مدرنیزاسیون از طریق تاسیس دانشگاه و مدارس مختلط و اشتغال زنان در جامعه ایران پررنگ تر می شد، تفکر مدرن و پیشرو از جامعه هنوز بسیار دور بود. فریدون منتقمی از زندگی با مادر در آن دوران، خاطرات متفاوتی دارد. مادری که مورداعتماد اهل محل و فامیل بود و با پشتوانه این اعتماد و با کدخدامنشی و شیوه های بومی، به ترویج اندیشه های مدرن در نوع برخورد با دختران و زنان می پرداخت.

«به یاد می آورم که یکی از مشکلات خانواده های ایرانی در آن زمان آشنائی دختر و پسر بود که نخست بحث اش از دانشگاههای ایران آغاز شد. محیط مختلط دختر و پسر در دانشگاه طبیعتاَ تبعات خویش را نیز در پی داشت. دختران دانشجو با پسران بیرون می رفتند، پیک نیک برگزار می کردند، در درون احزاب و یا فعالیتهای سیاسی کمونیستی و بویژه حزب توده با هم آشنا می شدند، نشریه جوانان دموکرات را سر چهار راه نادری می فروختند، ولی این بخت برای دختران غیر دانشجو و غیر سیاسی که در انتظار بخت در خانه نشسته بودند، نبود. خواستگارها که برای خواستگاری می آمدند، دیگر نمی خواستند “کالای” در بسته بخرند. می خواستند با دختر مورد پسندشان بیرون بروند، با وی از هر دری سخن بگویند و سپس در مورد ازدواج تصمیم بگیرند. در جامعه دربسته مذهبی ایران این امر فاجعه بود. جنگی میان تفکر نو و کهنه در گیر بود. اکثریت خانواده ها راضی بودند که دخترانشان با پسر خواستگار بیرون بروند، ولی همه این خانواده ها از “حرف مردم” می ترسیدند. مادرم به آنها راه حل نامزدی را توصیه می کرد و می گفت: آنها را نامزد کنید و حلقه دستشان کنید و به همه بگوئید که آنها نامزد هستند تا پشت سرشان حرف نزنند. ولی نگرانی خانواده ها بر طرف نمی شد و می گفتند اگر نامزد مرد از دختر ما خوشش نیامد و حلقه نامزدی را پس داد، چه خاکی بسرمان کنیم و پیش در و همسایه بی آبرو می شویم. مادرم می گفت این خطر هیچوقت منتفی نیست. ممکن است بعد از ازدواج از هم جدا شوند چون با یکدیگر تفاهم ندارند، آنوقت مشکل شما ده برابر است. پاره ای خانواده ها برادر دختر را همراه آنها می کردند تا وقتی به قدم زدن کنار نهر کرج و یا تماشای فیلمی به سالن تاریک سینما می روند، دست از پا “خطا” نکنند. مادرم با این کار مخالف بود و می گفت دختر و پسر می خواهند حرفهائی صمیمانه و خصوصی با هم بزنند که به برادرِ دختر مربوط نیست. شما برای دخترتان پاسبان می گذارید و این کار را خرابتر می کند. بعد از کلی بحث و گفتگو قرار می شد که برادر یک قدم عقب تر از خواهر راه برود تا نتواند به حرفهای خصوصی آنها گوش دهد و راز و نیاز آنها را بشنود.در چنین دورانی مادر من به عنوان آموزگار با سواد، به عنوان زنی با مطالعه، سخنران، نویسنده، با ارتباطات وسیع اجتماعی در میان هر قشر و طبقه و همسایه “مرجع تقلید” بسیاری خانواده ها بود و همه برای چاره جوئی نزد وی می آمدند. مادر من نماینده فکری زن ایرانی دوران گذار بود.»

فریدون منتقمی تفکر مادر را تفکری جامع معرفی می کند. زنی که نسبت به محیط اجتماعی و فرهنگی پیرامون خویش احساسی برانگیخته داشت. از جمله از نگاه مادر به حقوق اقوام می گوید که نگاهی مترقی و مستقل بود: « یک روز در خیابان با دو مرد روبرو شدم که لباس عادی به تن نداشتند. از مادرم پرسیدم که اینها کی هستند و چرا اینطوری لباس پوشیده اند، گفت اینها کرد هستند و آن لباس هم لباس کردی است. لباس کردی لباس ملی کردهاست و چه خوب است که آنها غرور ملی خود را حفظ کرده اند. بعد از زنان هندی صحبت کرد که “ساری” به تن دارند و آن لباس ملی مردم هند و پاکستان است. می گفت هندی ها هر جا می روند با لباس ملی خود می روند حال آنکه ما ایرانیها به این امر توجه ای نداریم عرق ملی در ما کم شده است و این خواست استعمار جهانی است که کشورهای ثروتمند فاقد عرق ملی باشند تا بتوانند آنها را بهتر بچاپند. وقتی در مورد آذربایجانیها لطیفه های توهین آمیز می گفتند بسییار عصبانی می شد. پدر من آذربایجانی تبریزی بود و مادرم بیان می کرد که پدرت نیز از این لطیفه ها خوشش نمی آمد. مادرم استدلال خودش را داشت و باید همه چیز را منطقی توضیح می داد وگرنه به حرفه آموزگاری اش خیانت کرده بود. می گفت منافع استعمار در منطقه در این است که ایران را تجزیه کنند و به نفرت ملی دامن زنند. کسانی که این شوخی های زشت را می کنند به ایران صدمه می زنند. می گفت ما مشروطیت را از آذری ها داریم و این است که دشمنان انقلاب مشروطیت بر ضد آذری ها فضاسازی می کنند».

عفت صفاکیش ، همیشه خود را زنی سیاسی می دانست. از فریدون منتقمی درباره تأثیر این تفکر در تربیت فرزندان از یک سو و میزان مشارکت و همفکری مادر و پسر در آموزه های سیاسی از سوی دیگر پرسیدم .

«در خانه ما همیشه بحث سیاسی رواج داشت. از روزنامه و مجلات مرد امروز، چلنگر، آشفته، سپید و سیاه، ترقی، پیغام امروز، باختر امروز خوانده می شد تا بسوی آینده و نامه مردم که مخفیانه بدستش می رسید. بر هر مطلبی تفسیر خودش را داشت و بیان می کرد و با من به بحث می پرداخت، می خواست به من آموزش دهد. وقتی دکتر مصدق قرضه ملی را به خاطر مقابله با تحریم و محاصره اقتصادی ایران عرضه کرد، وی تأمل نکرد و با حقوق آموزگاری خویش مقدار زیادی قرضه های ملی را خرید. من نمی دانستم قرضه ملی یعنی چه، از مادرم می پرسیدم قرضه ملی معنی اش چیست؟ به من می گفت: دولت مصدق به علت تحریم استعمارگران نمی تواند نفت بفروشد و حقوق کارمندانش را بدهد. دولت بودجه ندارد، توانش کم شده است، این است که به ملت تکیه می کند و از ملت تقاضای کمک می کند و ما باید اگر می خواهیم نفتمان ملی شود به دولت کمک کنیم. بخشی از پس اندازش را بابت قرضه ملی پرداخت کرد و در خانه از این ورقه های قرضه ملی حفاظت می کرد.

مشکل بعد از کودتای ضد ملی 28 مرداد 1332 بود. مادرم نمی دانست که دولت کودتا، قرض دولت قبلی به ملت را تقبل می کند و آنرا پس می دهد و یا خیر؟ دست مرا گرفت و به بانک ملی در خیابان فردوسی برد تا وامی که به دولت داده بود، پس بگیرد. هیچکدام از ما نمی دانستیم چه چیز در انتظار ماست. مامورین رکن 2 ارتش ما را دستگیر می کنند و به جرم خریدن قرضه ملی که نشانه حمایت از دکتر محمد مصدق بود به زندان می اندازند؟ من نمی دانستم سرنوشت مادرم چه می شود و آنوقت تکلیف من و خواهرم که هنوز در قید حیات بود چه می شد؟ مادرم می گفت من باید پولم را پس بگیرم. من به مصدق که حکومت ملی بود قرض دادم و نه به زاهدی که نوکر آمریکائی هاست. تو هم با من بیا تا شاهد باشی چه اتفاقی می افتد. برای وی حضور من درس زندگی بود. وی در آن روز به عنوان آموزگار تاریخ حاضر شده بود و من باید با چشمان خویش گذر تاریخ را می دیدم و با ترس و امید آشنا می شدم. من باید درد بی مادران و بی پدران بعد از کودتای خائنانه 28 مرداد را حس می کردم. هر روز زندگی من با مادرم، روز درس بود. مادرم مرا به خیابان می برد تا شاهد مبارزه مردم ایران باشم. تا آموزش ببینم و در سرنوشت مردم میهنم شریک باشم. تا بیاموزم که برای حفظ دستآوردها باید قربانی داد و هیچ چیز خود بخود بدست نمی آید. در روز 29 مرداد مرا به جلوی خانه دکتر مصدق برد که تا ببینم چگونه تانکهای ارتشی خانه نخست وزیر ایران را به توپ بسته و ویران ساخته بودند. سربازان مسلح خانه را در محاصره داشتند و با چشم سوء ظن به عابرین نگاه می کردند. هر لحظه خطر تیراندازی وجود داشت. همه با چهره های افسرده و دیدگان پُر غضب به این وضعیت می نگریستند. افسران فرمان دادند که مردم را پراکنده کنند.

تاریخ را آموزگار بشر می دانست و می گفت باید تاریخ را آموخت تا اشتباهات را تکرار نکرد و در آن دوران درک می کرد که جمع آوری و جمع بندی از وقایع تا به چه حد برای نسل آتی راه گشا خواهد بود. برای وی تاریخ تنها آنچه نبود که مکتوب شده بود. آنچه در خیابان ها جاری بود نیز برای او تاریخ بود. تاریخ مادرم نه تاریخ کتبی و نه شفاهی به مفهوم شنوائی بود، تاریخ خیابانی به معنی ناظر و شاهد سیر حوادث بودن، آنرا حس کردن، به گوش شنیدن و به چشم دیدن بود. تاریخ وی به مفهوم شهادت حضوری بود. و به این خاطر دست مرا می گرفت و پابه پا می برد تا در تمام این صحنه های مبارزات مردم و کارگران و زحمتکشان و دانش آموزان و آموزگاران و… شرکت کنم، فن راه رفتن بیاموزم و با پوست و گوشت و استخوان خویش به درک مسایل موفق شوم. تاریخ وی تاریخ انتقال تجربه نسلها بود. جامعه ای که از این آموزگاران مادر داشته باشد، جامعه ای موفق و سربلند است.

فریدون منتقمی بیش از سه دهه پیش ایران را اجبارا ترک کرده. آنچه از دوران زندگی در ایران به خاطر دارد تلخ و شیرین همراه با مادر است. اما تلخی خاطرات روزهای سرگردانی و بی پناهی را با یاد کردن از پناه امن و همیشه خانه مادر، تحمل پذیر می کند :
«روز فرار، خودم را به خانه مادرم رساندم که کسی از آدرس آن خبر نداشت. ساعت ده شب زنگ خانه به صدا در آمد. مادرم انتظار کسی را نمی کشید. رو کرد به من و گفت آمدند، چکار کنم؟ گفتم مادر راهی نداری جز اینکه در را باز کنی، اگر برای دستگیری من آمده باشند و ردم را گرفته باشند، بازنکردن در، فایده ای ندارد. آنها در را خواهند شکست و به زور وارد خواهند شد. در حالیکه بازکردن در به صورت طبیعی و صحبت با آنها شاید راه نجاتی باشد. مادرم از پله ها پائین رفت و دقایقی چون سال بر من گذشت تا بازگشت. گفت میدونی کی بود، سیامک (سیامک ستوده که در زمان شاه به عنوان گروه ستاره سرخ در زندان بود و در اثر انقلاب آزاد شد) همراه با یک دوستش که مورد تعقیب اند آمده بودند از من بپرسند که می توانند امشب را پیش من بمانند؟ گفتم خوب می گفتی بیان تو. گفت گفتم و درضمن گفتم که فری هم فراری است و امشب پیش من پنهان است. آنها بعد از شنیدن این خبر گفتند نه پس ما دیگر نمی آئیم شما به یک نفر پناه داده اید و آنوقت ممکن است خطرناک باشد و خداحافظی کردند و رفتند. مادر من همه مبارزان راه آزادی و استقلال ایران را فرزندان خویش می دانست و تعلق سازمانی آنها برایش جنبه درجه دوم داشت. وقتی کسی در چند گامی مرگ به کسی اعتماد می کند و جانش را در کف وی قرار می دهد درجه اعتماد خویش را به وی به نمایش گذارده است و این امر چقدر ارزشمند است. چنین اعتباری را نمی شود به یکباره به دست آورد. چنین اعتباری محصول یک عمر فعالیت انسانی است.»

یکی از دغدغه های مادرانی که با نگاهی برابر به مسئولیت اجتماعی و خانوادگی خود نگاه می کنند ، نوع قضاوت فرزندان در مورد آنهاست فریدون منتقمی در این باره می گوید:

«درک مادر من از رابطه مادر و فرزندی با درک همه خانواده هائی که می شناختیم فرق داشت. او وظیفه مادری را در اهداء فرزندی به جامعه می دیدید که به مردم خدمت کند. هویت فرزندش را در ارتباط با نیازهای اجتماعی سیاسی جامعه تعریف می کرد. فرزند خلف را از ناخلف تمیز می داد و فرزند خلف را با معیارهای سنتی تعریف نمی کرد. مادری بود که ماکسیسم گورکی توصیف کرده بود و در کتاب ماکسیسم گورکی سرگذشت مجسم خودمان را می دیدم. چنین درکی از رابطه مادر و فرزندی نمونه است و باید سرمشق همه مادرانی باشد که بهشت زیر پایشان است. درک او از رابطه مادر و فرزندی را پدران جامعه ما نیز که حتی در کار اجتماعی از زنان جلوترند کمتر دارا می باشند. می گفت وظیفه مادران این است که فرزندان وطن پرست و خادم به خلق، تربیت کنند. رمز پیشرفت و موفقیت ایران در این است. مادر من نقش مادری شخصی را ایفاء نمی کرد مام وطن بود و به منزله مادر وطن، فرزند متولد و تربیت می کرد.»

حرف های فریدون منتقمی نهفته در بغض های کوتاه و عیان در افتخاری سترگ گفته می شد. حرف های او حرف های پسری بود که مادرش نقش فرهنگی؛ سیاسی و اجتماعی خویش را هم وزن نقش مادری می دید. حرف های او حرف های آینده پسران و دختران و زنان کنشگری بود که با نگاهی برابر و یکسان در نقش مادری و نقش اجتماعی خویش، مسولانه تلاش می کنند و عاقبت از سوی فرزندان خویش چنین تصویر می شوند. یاد مادرانی چون عفت صفاکیش جاودان و آرمان اشان ماندگار.

پانوشت:

1،2،3.: به نقل از کتاب «دفترچه خاطرات: شانزده زن ایرانی در قلمرو تجربه های روزمره»، نوشین احمدی خراسانی، تهران: 1388.

آسیه امینی علاوه بر فعالیت‌های اجتماعی و حقوق بشری کتاب شعری به نام «به خواب من با تفنگ نیا» منتشر کرده است، خود او یکی از دلایل انتخابش برای دریافت این جایزه را فعالیت‌های نوشتاریش می‌داند: ” راستش در تماسی که خود برگزار کنندگان مراسم با من داشتند به من گفته شد که این جایزه به خاطر شعرها و نوشته‌های من با سوژه‌های مرتبط با فعالیت حقوق بشریم در ایران داده شده. ” ین لی بوشر دربارۀ دلیل انتخاب آسیه امینی برای دریافت این جایزۀ تقدیر و تشویق به رادیو زمانه گفت: ” مهمترین معیار ما در انتخاب افراد این است که آنها به خاطر کار و فعالیت‌هاشان به مشکل برخورده‌اند، در مورد آسیه یکی به خاطر این که او زن است و همچنان زنان در دنیا بسیار تحت فشار هستند و این که او بعد از مهاجرت همچنان بسیار فعال است، آزادی بیان و مطبوعات در بسیاری از کشورها یک مشکل بزرگ است و این موضوع را بسیاری از مردم دنیا نمی‌دانند، ما با اهدای این جایزه و توجه مطبوعاتی‌ای که می‌گیریم تلاش می‌کنیم مشکلات و مسائل این کشورها را مطرح کنیم و آنها را رسانه‌ای کنیم. ”

مسئولیت چنین توجهی بر دوش ما سنگینی می‌کند

آسیه امینی: فعالان حقوق بشر یک خانواده‌اند در همه جای دنیا و پشتیبانی اعضای این خانواده از همدیگر به نظر من می‌تواند به کسانی که در معرض آسیب بیشتری هستند، در معرض فشارهای سیاسی بیشتری هستند، امیددهنده باشد.

▲▼ شاید اگر بگویم مسئولیت من را در این زمینه بیشتر می‌کند هم واقعیت دارد و هم دوست ندارم به نوعی غلو و بزرگ نمائی باشد، به هر حال این جایزه به خاطر گذشتۀ کار من داده می‌شود، من اینجا هم دارم اخبار اعدام ها را پیگیری می‌کنم، آخرین خبر را شما در مورد گزارش اعدام های مخفیانه در مشهد در کمپین بین المللی حقوق بشر دیدید که من و عده‌ای از دوستانمان در تهیۀ آن تلاش کردیم، یعنی این فعالیت اینجا هم ادامه دارد ولی به هر حال بخشی از آن کار که به طور میدانی و شهر به شهر و زندان به زندان دنبال کردن زندگی و مرگ آدم ها بود در ایران امکان پذیر بود، اینجا بیشتر فعالیت‌های حقوق بشری در خارج از ایران جنبۀ‌ حمایتی یا جنبۀ‌ تحقیقی می‌تواند داشته باشد، اگر اهرم های فشار علیه دستگاه قضائی بخواهد به کار برده شود باز باید مکانیزم‌های قانونی و حقوقیش را اینجا پیدا کرد ولی به هر حال نمی‌شود کتمان کرد که مسئولیت چنین توجهی بر دوش ما سنگینی می‌کند و من امیدوار هستم که از پس این مسئولیتی که این توجه‌ها به من خواهد داشت بربیآیم.

جایزۀ ما به قربانیان نقض حقوق بشر در ایران اختصاص دارد

فکر می‌کنید دریافت این جایزه توسط شما یا فعالان حقوق بشر و اجتماعی ایرانی در خارج از کشور تأثیری در فعالیت‌های اجتماعی، آنچه هنوز از فعالیت‌ها در ایران باقی مانده، تأثیری مثبت یا منفی می‌تواند داشته باشد؟

آکسفام نويب، نهادی مدنی است که در راه توسعه و استقلال در جهان تلاش می‌کند و در سال ۱۹۵۶ بنيان گذاشته شده است

فعالان حقوق بشر یک خانواده اند

"به خواب من با تفنگ نیا" از آسیه امینی. تلاش برای "سرکوب تاریخی و فرهنگی و قومی زنانه"

▲▼ دیکتاتوری در همۀ‌ شکلش دیکتاتوری است و از همۀ جنبه‌هایش دیکتاتوری است، من اگر همین فعالیت‌ها را در یک جامعۀ دموکرات انجام می‌دادم فکر می‌کنم کسی به من نمی‌گفت که تو فعالیت سیاسی علیه دولت داری انجام می‌دهی! این برداشت و این واکنش یک واکنش سیاسی از یک سیستم دیکتاتوری است و من فکر می‌کنم اساساً ما نباید به این سمت برویم که خودمان به چنین واکنشی بهای بیشتری هم بدهیم، در تمام سال هائی که من در ایران هم به عنوان یک ژورنالیست کار کردم و هم به‌عنوان کسی که در حوزۀ حقوق بشر فعالیت می‌کرد همواره نگاه حکومت به این قضیه این بوده که شما دارید یک کنش سیاسی مخالف حکومت انجام می‌دهید، من قبول دارم که همۀ دولت ها در همه جای دنیا مهمترین ناقضان حقوق بشر هستند، یعنی هر جائی که نقض حقوق بشری رخ می‌دهد شما باید بدانید که به هر حال حاکم آن جامعه دست دارد و اگر دست هم نداشته باشد مسئولیت دارد در قبالش، بنابر این نگاه حکومت ایران به فعالان حقوق بشر همواره نگاهی پر سوء تفاهم بوده و هست، چه من داخل ایران باشم چه خارج ایران باشم، جایزۀ «هلمن همت» وقتی به من داده شد که من داخل ایران بودم، البته موقعی که اعلام شد من ایران را ترک کرده بودم ولی وقتی با من صحبت شد در مورد آن جایزه من در داخل ایران بودم و اتفاقاً پذیرفتمش، برای این که به نظر من این جایزه می‌توانست امید بدهد به ما، این جایزه می‌توانست به ما این موضوع را یادآوری کند که دنیا دارد می‌بیند، دنیائی که با من همزبان است نه دنیائی که دولت های جنگجو در آن هستند، نه دولت هائی که شاید نفع مردم کشور من را نمی‌بینند، اکثر ارگان های غیر دولتی حقوق بشری که دنبال می‌کنند مسائل حقوق بشری در همه جای دنیا پشت من هستند و می‌بینند و این یک همکاری جهانی است، ما امروز نمی‌توانیم دور خودمان خط بکشیم و بگوئیم این نقطه مال من است و این مرزبندی مال من است و به دیگران ربطی ندارد، فعالان حقوق بشر یک خانواده اند در همه جای دنیا و پشتیبانی اعضای این خانواده از همدیگر به نظر من می‌تواند به کسانی که در معرض آسیب بیشتری هستند، در معرض فشارهای سیاسی بیشتری هستند امید دهنده باشد.
منبع

این زن از خیل زنانی بود که دلگرم از آتش قیام مردم برای آزادی همراه دیگر مردم ستمدیده علیه حکام مصر تظاهرات کرده بود اما به جای شهد پیروزی، زهر تحقیر و کتک به خوردش داده شد، زنان به طور سیستماتیک از جامعه حذف می‌شوند، درواقع یک سال پس از سقوط حسنی مبارک معلوم شده است که زنان بازندگان بزرگ این تغییر بوده‌اند! نتیجۀ انتخابات پارلمانی نیز به ضرر آنهاست و فقط شمار اندکی از آنها توانسته‌اند به مجلس ۴۹۸ نفری مصر راه یابند، زمان حسنی مبارک زنان ۱۲ درصد سهمیه داشتند اما شورای نظامیان حاکم این سهیمه را لغو کرده‌ است، احزاب سیاسی نیز موظف بودند دست کم اسم یک زن را در فهرست‌های انتخاباتیشان بگنجانند اما در انتخابات اخیر سلفی‌های به غایت محافظه کار زیر بار نرفتند که عکس زنی را در میان نامزدهای خودشان بگذارند، آنها برای رفع تکلیف عکس گل را به جای صورت زن روی پلاکاردهای تبلیغاتیشان چسباندند! در میان اخوان المسلمین هم که با ۲۲۰ کرسی اکثریت مجلس را در اختیار دارند زنان هیچ اختیاری ندارند! با این وضعیت در میان ۱۰۰ قانونگزاری که آخر ماه فوریه امسال از میان نمایندگان دستچین می‌شوند هیچ زنی نخواهد بود! در شورای حکومتی دست نشاندۀ سران ارتش هم تنها سه نفر از اعضای سی نفرۀ کابینه زن‌ هستند، تمام ۲۷ استاندار کشور مرد هستند، رئیس جمهوری هم که آخر ماه ژوئن قرار است انتخاب شود حتماً مرد خواهد بود!

زنان مصری افسرده‌اند. آنان بزرگ‌ترین بازندگان انقلاب ناتمام مصر هستند. انقلاب می‌شود که وضع بهتر شود، نه بدتر. زنان اما مستاصل مانده‌اند که چه کنند

در قیام علیه حکومت دیکتاتوری زنان دوش به دوش مردان جنگیدند، ۱۸ روز تمام در میدان تحریر ماندند، بیماران و مجروحان را تیمار کردند، اما دست آخر که مبارک سقوط کرد به آرزویشان ( آزادی و برابری با مردان ) نرسیدند، هدى بادران Hoda Badran رئیس “اتحادیه زنان عرب” (AAW) و از دیپلمات‌های کار کشتۀ سازمان ملل دلش خون است که در زمینۀ آزادی و عدالت اجتماعی چیزی گیر زنان نیامده است! او می‌گوید: ” تمام تصمیم‌های مهم سیاسی فقط به یک سو متمایل بودند، به این که زن‌ها را از قدرت پس برانند و در تصمیم‌گیری‌ها شریک نکنند!” به راستی هم که اگر خوب نگاه کنیم خانه از پای بست ویران است، بنا به تحقیق یک سازمان بررسی‌های اقتصاد جهانی در ژنو وضع مصر از نظر برابری حقوق اجتماعی زن و مرد بسیار نامناسب است، از میان ۱۳۴ کشور مورد مطالعۀ این سازمان مصری‌ها در ردیف ۱۲۵ قرار دارند، تنها دلخوشی مصری‌ها شاید این باشد که وضعیتشان از بقیۀ کشورهای عربی چندان بدتر نیست، در این فهرست تونس که وضعیتش کمی بهتر است در ردیف ۱۰۷ است، چند کشور اروپای غربی در بالاترین و کشورهای آسیائی و آفریقایی در قعر این فهرست قرار دارند، در همه پرسی این سازمان در میان افراد برگزیده‌ای از گروه‌های مختلف ۶۰ درصد مردان مصری به آزار جنسی زنان اعتراف کرده‌اند، تبعیض بی حساب و کتاب در پیدا کردن کار و هم تحقیر و توهین در موقع کار، ختنۀ دختران و ازدواج با دختربچه‌ها هم جای خود را دارد و در این کشور جزو امور روزمره است.
چند هفته بعد از سقوط مبارک تظاهرات زنان به مناسبت روز هشت مارس (روز جهانی زن) در میدان تحریر برپا شد اما بیش از ۲۰۰ نفر با مشت و لگد به آنها حمله کردند! نیروهای ارتش فقط تماشاگر این صحنه بودند و به جای این که جلوی اراذل و اوباش را بگیرند زن‎های کتک خورده را بازداشت کردند و در زیرزمین موزۀ مصر از آنها آزمایش بکارت گرفتند! چندی بعد دادگاهی در مصر این “آزمایش بکارت” را ممنوع کرد، قبلاً یک ژنرال ارتشی در توجیه این کار انجام آن را برای رفع اتهام تجاوز از سربازان دانسته بود! از میان انبوه بازداشت شدگان فقط یک زن به نام سمیرا ابراهیم محمد (Samira Ibrahim Mohamed) جرأت کرد علیه شورای نظامی حاکم شکایت کند، این زن ۲۵ ساله هنوز دنبال محاکمۀ افسران مسئول ضرب و شتم و تحقیر جنسی زنان است اما هر روز تلفنی به مرگ یا تجاوز تهدید می‌شود! نوال سعداوی (Nawal al Saadawi) نویسنده و فمینیست هشتاد سالۀ مصری که از این همه ستم جانش به لب رسیده است فریاد می‌زند: ” قانون شریعت سر تا پا دروغ است، این قانون را خدا ننوشته است، مردها نوشته‌اند! ما زیر سلطۀ یک سیستم طبقاتی مردسالارانه‌ هستیم، ارتش بخشی از این سیستم و رژیم بخش دیگر آن است، همه در پی آنند که ما زن‌ها را کنار بزنند و اگر کنار نرفتیم هلمان بدهند و به زمین بزنند و زیر پا لهمان کنند!”
منبع
منبع:
سایت هفته‌نامه “دی تسایت”

فروشنده یک اسباب‌بازی فروشی در تهران با اشاره به یک عروسک با لباس سیاه بلند گفته است: این عروسک‌های باحجاب را در ویترین قرار می‌دهیم که پلیس فکر کند تنها این نوع عروسک‌ها را می‌فروشیم اما همچنان پنهانی باربی می‌فروشیم، صاحب یک اسباب‌بازی فروشی گفته است که پلیس از حدود سه هفته پیش (اوایل دی ماه) از اسباب‌بازی‌ فروشی‌ها خواسته که عروسک‌های باربی را جمع کنند، در اردیبهشت سال ۸۷ قربانعلی دری نجف‌آبادی دادستان کل وقت ایران از عروسک‌های غربی مانند باربی به عنوان «زنگ خطر فرهنگی» در کشور نام برده بود، در آن زمان آقای دری نجف‌آبادی در نامه‌ای خطاب به معاون اول آقای احمدی‌نژاد گفته بود که ایران در میان کشورهای جهان سومین وارد کنندۀ اسباب بازی است و واردات این نوع عروسک و اسباب بازی‌ها را تهدیدی علیه «شخصیت و هویت» نسل آینده‌ کشور دانسته بود! با وجود آن که ایران به ویژه از زمان دولت محمود احمدی‌نژاد برخورد با مظاهر فرهنگ غربی در این کشور ازجمله کتاب‌ها، فیلم‌ها، تلویزیون‌های ماهواره‌ای، مدل‌های مو و لباس را در دستور کار خود قرار داده است اما جوانان ایرانی همچنان علاقه مندی خود را به فرهنگ غربی نشان داده‌اند، در شرایطی که مبارزه با «تهاجم فرهنگ غربی» از زمان انقلاب اسلامی ایران در دستور کار این کشور قرار گرفته اما حتی کانال‌های تلویزیون جمهوری اسلامی هر هفته فیلم‌های ساخت هالیوود را پخش می‌کنند!
منبع

هنرمند زيبا و برجسته ايران
خانم گلشيفته فراهانی عزيز

من هم مثل بقيه خبر را خواندم و همه چيز را ديدم. خبر بسيار ساده است: ژان موندينو، عکاس سرشناس فرانسوی، از شانزده بازيگر جوانی که نام‌شان برای نامزدی بخش بهترين “بازيگر مستعد” جوايز سينمايی سزار مطرح شده، عکس‌هايی گرفته که در نوع خود تازه نيست، اما همچون قرار گرفتن نُت‌های کوچولو در کنار همديگر، صدای تازه‌ای از آن برخاسته است.

همچنين فيلم کوتاهی برای مراسم سزار ساخته شده که بازيگران مطرح جوان را در حال برهنه شدن نشان مي‌دهد. اين فيلم حامل پيامی والا و انسانی و مهم است با چنين مضمونی: «به من نگاه کن… در اين لحظه برهنه‌ام، رها از بند تن و روان… هنر من نقش بازی کردن است… تو به من اعتبار مي‌بخشی… من به روياهای تو جان مي‌بخشم… احساسات لطيف تو را برمی‌انگيزم… با اشک و لبخند…»

بعد البته مجله فيگارو عکس گلشيفته فراهانی را از اين مجموعه حذف کرد و فيلم رسمی آن که در يوتيوب منتشر شده بود، مدتی غير قابل دسترسی بود.

واکنش‌های مثبت و منفی به انتشار اين عکس بسيار چشمگير بود. در بسياری از اين نظرها کاربران ضمن دفاع از اين عمل گلشيفته فراهانی، کار او را شجاعانه خواندند. در مقابل مخالفان نيز برهنه شدن گلشيفته فراهانی در مقابل دوربين را عملی ناپسند بر شمردند و آن را مغاير با ارزش‌های زن، جامعه اسلامی، جنبش سبز، هنرمندان ايرانی و غيره دانستند.

اين دو روز هر آن چه نمی‌بايست مي‌خواندم و مي‌شنيدم در فيس‌بوک و سايت‌های خبری ديدم و خواندم و حيرت کردم از جامعه‌ای که تيراژ نشريات زردش هزار برابر بالاتر از تيراژ يک نشريه هنری است.

هر کس از يک دريچه به ماجرا خيره شد و آن را مورد تفسير و تحليل قرار داد. موافق، مخالف، ممتنع، اما کسی به اين نپرداخت که شما هنرپيشه‌ايد. اين هم نقشی بود از يک هنرپيشه مثل بقيه نقش‌هاش. چه فرقی دارد خانم فراهانی که چه نقشی بازی کنيد، مهم اين است که نقش را دربياوريد.

اگر از پس يک نقش برنياييد اين حق را به عنوان يک تئاتری يا نويسنده دارم که کارتان را نقد کنم، اما پرداختن به مسائل اخلاقی و ايدئولوژيکی و دينی و سياسی و سليقه‌ای به من مربوط نيست. به هيچ کس مربوط نيست.

راستش من از چادر بدم مي‌آيد، اما هرگز نقش‌هايی که شما با چادر بازی کرديد مرا آزار نداد. چون بازيگر هستيد و اين ذات حرفه بازيگری است. کارگردان به شما مي‌گويد در اين فيلم يا تئاتر فلان نقش را بازی کن، اين لباس توست، اين ديالوگ‌های توست، و اين هم نقش تو.

فيلمنامه را مي‌خوانی، حس مي‌گيری، در قالب نقش فرو مي‌روی، مي‌شوی آن ديگری.

ديگر به کسی مربوط نيست که اين وسط چه بلايی سرت مي‌آيد، به هيچ کس مربوط نيست که ويوين لی، همان اسکارلت دوست‌داشتنی به خاطر بازی در فيلم «اتوبوسی به نام هوس» چقدر از عمرش را در آسايشگاه روانی گذراند.

تماشاچی در تاريکی نشسته فقط تحسين مي‌کند و سوت مي‌زند و بعد به خانه‌اش مي‌رود. و اصلاً اهميت ندارد که يک رمان‌نويس چه بلايی سر جسم و جانش مي‌آيد تا يک رمان را تمام کند. مردم مي‌خوانند و نظر مي‌دهند و بعد به خانه‌شان مي‌روند.

اما حالا اين نقش تازه و کوتاه شما به همه مربوط شده، و هرکس از زاويه‌ای ماجرا را تحليل و تفسير مي‌کند، بی آن که از بدبختي‌های اين حرفه کوچک‌ترين اطلاعی داشته باشد.

مي‌شناسم زنانی را که از چادر متنفرند ولی نسبت به بازی شما در اين فيلم کوتاه، واکنش خاله‌زنکی نشان داده‌اند و برهنه شدن شما را توهين دانسته‌اند.

نيمی از دهه شصتی‌ها حتا وجدان‌شان را زير پا مي‌گذارند تا از لذت تن عقب نمانند، حالا يکباره گلشيفته را از جنبش سبز اخراج مي‌کنند؟ مگر گلشیفته طلايه‌دار شما نيست برای آزادی تن؟ آن هم آزادی تنی که در اختيار صاحبش است، نه در اختيار يک ايدئولوژی که اين تن را زير بازجويی و فشار و شکنجه و تجاوز له و نابود کند.

بدترين‌شان کسانی بودند که همزمان با دستگير شدن پرستو دوکوهکی عزيز، به شما خرده گرفتند که «در زمانی که پرستو در زندان زير فشار بازجويی است…» وای بر ما! انگار گلشيفته باعث زندانی شدن پرستو يا مرضيه بوده است.

عده‌ای هم يک مخلوط سياسی هنری درست کردند که «گلشيفته را رها کنيد! پرستو و مرضيه زير ضرب عقده‌های جنسی بازجوهای اوين مانده‌اند!»

تماشای هنر الزام مبارزه را کم نمي‌کند. يا به عبارتی ديگر، مبارزه کردن و قربانی دادن لزوماً به تعطيلی هنر نمي‌انجامد. همچنان که برنده شدن فيلم “جدايی نادر از سيمين” دخلی به دستگير شدن پرستو و مرضيه و شيوا و ديگران ندارد. چرا جامعه من يک مخلوط‌کن مزخرف گذاشته جلوش و هر خبری آمد مي‌ريزد توی آن و همش مي‌زند؟ چقدر اين جامعه معجون افلاطون مي‌نوشد؟ چرا نمي‌تواند خبر زلزله را از خبر اسکار گرفتن‌مان تفکيک کند؟ چرا هر چيزی را به چيزی ديگر وصل مي‌کند؟ و آن يکی می‌گويد: «هنرپيشه فيلم اصغر فرهادی لخت شد.» اين جنايت است در حق گلشيفته و فرهادی و جامعه هنری.

اگر قرار باشد هر انسانی نقشی را که برايش تعيين کرده‌اند نپذيرد، و نقش خودش را بازی کند، خب برويد سخنرانی هيتلر و خامنه‌ای و صدام حسين و سياستمداران ديگر را تماشا کنيد، ببينيد ريا و تزوير و دروغ را. برويد پای سخنان وزيران کج و کوله اين سی سال وزارت ارشاد و دلايل سانسورچی بودن‌شان را از زبان خودشان بشنويد.

چرا آمده‌ايد سراغ هنر؟ چرا مي‌خواهيد رمان بخوانيد؟ چرا پا به سينما و تئاتر گذاشته‌ايد؟ دنيای هنر، دنيای تخيل ماست، دنيای آرزوهای ماست برای خوشبخت‌تر زيستن آدم‌ها، برای به نقد کشيدن جامعه و شخصيت‌هاش، برای بازسازی سرگذشت‌های ديگر تا مردم خود را با ما همزاد بپندارند.

دنيای هنر، دنيای بی‌مرز شدن رويا و تخيل و واقعيت و افسانه است، فيگورهای ما همه در ذهن ما آفريده مي‌شوند و بر صفحه کاغذ يا صحنه نمايش شکل مي‌گيرند. شوربختانه سياستمداران به ويژه ديکتاتورها عاشق فيگورهای رويا و تخيل ما مي‌شوند و آن گاه به رويای ما تجاوز مي‌کنند؛ چه در کلام و چه در عمل. اين هرگز قابل بخشش نيست، و آنها جامعه را به ورطه‌ای مي‌کشانند که دير يا زود بايد بابت اين کج‌فهمی هزينه‌های سنگين بپردازد.

گلشيفته عزيز

کاری که شما کرديد کار حرفه‌ای شما بود، و بسيار قشنگ و موجز در بين بقيه هنرپيشگان درخشيديد، و آن حيای ايرانی را در حين رفتارتان به ما نشان داديد. من به عنوان يک همکار برای اين بازی به شما تبريک مي‌گويم و از شما حمايت مي‌کنم. مي‌خواهم بگويم خوشحال باشيد، کاری مهم انجام داده‌ايد که جامعه هنری بعدها به شما افتخار خواهد کرد.

اسم من عباس معروفی است، با تمام طول و عرض و قد و قواره‌اش، حالا محکم کنار شما مي‌ايستد تا هرگز احساس تنهايی و نوميدی به خودتان راه ندهيد. نقش‌هاي‌تان را هميشه دوست دارم.

با احترام
عباس معروفی
۱۳۹۰/۱۰/۳۰
منبع

در قانون مجازات اسلامی تجاوز جنسی با عنوان زنای به عنف جرم انگاری شده و قانون گذار با در نظر گرفتن مجازات اعدام به دنبال شدیدترین برخورد با مرتکبان این جرم و تقبیح این عمل بوده است. با این وجود با مشاهده محاکمات رسیدگی به پرونده های تجاوز جنسی و شنیدن تجربه قربانیان آن متوجه می شویم که اولین عنصر مفقوده در جرم انگاری تجاوز جنسی، قربانی تجاوز است. در این جرم انگاری واقعیت های بیرونی و عینی نادیده گرفته شده و نه تنها نتوانسته حس اجرای عدالت را برای قربانیان تجاوز جنسی به همراه آورد، که حتی به نظر نمی رسد در تامین اهداف عمومی تعیین مجازات ها چون ارعاب عمومی و تنبیه مرتکب نیز موفق بوده باشد.

علاوه بر نقصان های وارده بر تعریف جرم تجاوز و مجازات در نظر گرفته شده برای آن، قربانیان تجاوزجنسی با مشکلات بزرگی در نحوه تحقیقات و رسیدگی به جرم در دادگاه ها مواجه هستند. این مشکلات دارای چنان وسعتی است که بسیاری از شاکیان پس از مدتی عطای اجرای عدالت را به لقلایش بخشیده و از پیگیری پرونده منصرف می شوند. این نوشتار صرفا به بررسی تجاوز جنسی از منظر قانون پرداخته و جا دارد به طور جداگانه مشکلات تحقیقات و رسیدگی به جرم تجاوز جنسی مورد توجه قرار گیرد.

1. جرم انگاری تجاوز جنسی و سیر تاریخی

سابقه قانونگذاری در مورد تجاوز جنسی در ایران به قانون مجازات عمومی مصوب 1304 و بند الف ماده 207 بر می گردد. در این قانون تجاوز جنسی با عنوان هتک ناموس جرم انگاری شده و بیان داشته هرکس به عنف و اکراه هتک ناموس زنی را بنماید به حبس از سه تا ده سال محکوم می شود. این ماده به مواردی چون وضعیت خاص بزه دیده و بزهکار توجه و در مواردی اشد مجازات را برای مرتکب جرم در نظر گرفته است. همچنین در مورد اطفال زیر 15 سال رضایت طفل در برقراری رابطه جنسی موجب سلب مسئولیت فرد بزرگسال نشده و صرف رابطه جنسی با فرد زیر 15 سال تحت عنوان هتک ناموس قرار گرفته است.

در این ماده تعریف واژه هتک ناموس مبهم است و موارد تشدید مجازات در نظر گرفته دارای محدودیت است. همچنین تجاوز جنسی در رابطه زناشویی به رسمیت شناخته نشده است. به طور کلی می توان گفت از نظر شکلی و ماهیتی و فن قانون نویسی اصلاح قانون ضروری بوده است. با این وجود این ماده از این قابلیت برخوردار بوده که وضعیت های مختلف تجاوز جنسی را پوشش دهد و برحسب شدت جرم صورت گرفته چه از نظر اخلاقی و اجتماعی و چه از منظر حمایت از بزه دیده، مجازاتی متناسب با عمل بزهکار برای وی در نظر گرفته شود. با تصویب قانون مجازات اسلامی این ماده نسخ گردید و در حال حاضرتجاوز جنسی با عنوان زنای به عنف در قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شده است.

1. بندی از ماده 82 قانون مجازات اسلامی

در قانون مجازات اسلامی با فقدان تعریف دقیقی از تجاوز جنسی روبرو هستیم . تجاوز جنسی با عنوان زنای به عنف در بندی از ماده 82 قانون مجازات اسلامی در فصل حدود و در اقسام حد زنا آمده که بیان داشته چنان چه زنا با عنف و اکراه صورت گیرد ، مجازات زانی قتل است. تعریف زنا نیز در ماده ۶۳ آمده است . در این ماده زنا جماع مرد با زنی تعریف شده است که ذاتا بر او حرام باشد. بدین ترتیب، وقوع تجاوز جنسی بر پایه قانون منوط به شرایط زیر است :

•  رابطه جنسی بین مرد و زن؛
•  عدم وجود علقه زوجیت
• وجود عنف و اکراه در ایجاد رابطه جنسی از سوی مرد

آن چه تجاوز جنسی را از سایر روابط جنسی مشمول حد زنا متمایز می سازد وجود عنف و اکراه در رابطه است. در تشخیص معنای عنف و اکراه با ابهام قانونی روبرو هستیم و قانونگذار مشخص نکرده واژگان ذکر شده دارای چه مصادیقی است. عنف در لغت به معنای قهر و غلبه است که لازمه آن اظهار کراهت و مقاومت از سوی بزه دیده می باشد. در اکراه نیز شخص به دلیل ترس از تهدید تن به عملی می دهد که خوشایند وی نیست. لذا با توجه به ظاهر ماده اظهار کراهت در برقراری رابطه جنسی از سوی زن ضروری است تا بتوان جرم صورت گرفته را به عنوان تجاوز جنسی محسوب نمود. نکته ابهام آور در این ماده ایجاد رابطه جنسی با شخص خواب یا بیهوش است. زیرا امتناع و اکراه بزه دیده در حین خواب یا بیهوشی مشخص نیست. علاوه بر ابهام قانونی، در متون فقهی نیز نظرات متفاوتی وجود دارد. بدین ترتیب دادگاه ها در صدور حکم زنای به عنف در این موارد دچار تشکیک بوده و عملا احکامی متفاوت صادر می شود.(1)

1. مواردی که تجاوز جنسی محسوب نمی شود

تعریف تجاوز جنسی و تعیین محدوده آن از موضوعات قابل بحث در عالم حقوق بوده است. روند قانون گذاری در این خصوص به سمت گسترده کردن مفهوم ارتباط جنسی، نحوه اجبار و تشدید مجازات در موارد خاص بوده است. آخرین و کامل ترین تعریف از این جرم در دادگاه بین المللی روآندا صورت گرفته که تجاوز جنسی را اعمال تجاوز فیزیکی با ماهیت جنسی به یک شخص تحت اجبار می داند. (2)

در قانون مجازات اسلامی معنای محدودی از تجاوز جنسی تحت عنوان زنای به عنف مورد پذیرش قانونگذار قرار گرفته و موارد زیر خارج از تعریف قانونی زنای به عنف است.

• محدود کردن تجاوز به عمل جماع

ماده 63 قانون مجازات اسلامی زنا را محدود به عمل جماع بین زن و مرد دانسته است. بدین لحاظ چنان چه عمل جنسی با سایر ابزار و آلات غیر از آلت جنسی مردانه صورت گیرد، موضوع نه تنها به عنوان جرم زنای به عنف محسوب نمی شود، بلکه حتی تحت عنوان زنا نیز قرار نمی گیرد.

• تجاوز در زناشویی

دردسامبر 1993 کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل در بیانیه ای خشونت علیه زنان را منع کرد و تجاوز زناشویی را جزء موارد خشونت جنسی و منافی با حقوق بشر قلمداد نمود ودبیر کل سازمان ملل در سال 2006 اعلام کرد که تجاوز زناشویی در 104 کشور جهان تحت پیگرد قانونی قرار می گیرد. (3)

در حقوق ایران چنان چه در ماده 63 ق.م.ا در تعریف زنا ذکر شده زنای به عنف مربوط به رابطه جنسی بین زن و مردی است که بر یکدیگر حرام باشند . بدین ترتیب تجاوز جنسی در رابطه زناشویی و از ناحیه شوهر مورد پذیرش قانونگذار قرار نگرفته است. این معافیت قانونگذار در مورد شوهر به نظر می رسد به این معناست که مجوز رسمی ازدواج می تواند به عنوان مجوز تجاوز جنسی هم تلقی شود. در کشورهای مسلمان اغلب این امر با وظیفه تمکین زن از مرد توجیه می شود. به موجب منابع فقهی و قانونی در ایران نیز داشتن رابطه جنسی از حقوق زناشویی محسوب و مدیریت آن از لحاظ زمان و نحوه ارتباط چون سایر مسائل زندگی مشترک به شوهر واگذار شده است.

• شرط رضایت در رابطه جنسی برای کودکان و نوجوانان

در اسناد بین المللی مربوط به تدوین قوانین حمایتی از اطفال در برابر آزار و سوء استفاده های جنسی این اصل مورد پذیرش قرار گرفته که طفل به دلیل عدم رشد عاطفی ، عقلی و بدنی از اراده و اختیار واقعی برخوردار نمی باشد. بدین جهت در ایجاد رابطه جنسی نیز رضایت طفل به عنوان رضایتی آزاد در نظرگرفته نشده و برای حمایت از کودک در برابر رفتارهای آسیب زننده به ساختار شخصیتی وی ، چنین رابطه ای از سوی فرد بزرگسال به عنوان تجاوز جنسی جرم انگاری می شود. در حقیقت مواردی چون تفاوت سنی و قدرت بین بزرگسال و کودک صرفا منجر به سوءاستفاده طفل برای ارضاء جنسی فرد بزرگسال است. رضایت کودک در برقراری رابطه جنسی با فرد بزرگسال علاوه بر موارد ترس یا اجبار می تواند ناشی از نیاز شدید کودک به حمایت فیزیکی یا عاطفی و توجه و وابستگی به بزرگسال باشد. بنابراین به دلیل عدم تکامل شخصیتی و توانایی و استقلال کودک چنین رضایتی نمی تواند ملاک ایجاد رابطه جنسی آزادانه باشد.(4)

در قانون ایران برخلاف این دیدگاه، وجود عنف و اکراه در برقراری رابطه جنسی با کودک همچون افراد بزرگسال شرط تحقق تجاوز جنسی است. رضایت کودک، رضایتی کامل در نظر گرفته شده و چنان چه در آراء مختلف دادگاه ها و همچنین نظریه اداره حقوقی دادگستری ذکر شده نابالغ بودن بزه دیده موجب تحقق جرم زنای به عنف نمی شود.(5) در موارد رابطه جنسی با کودکان اگر عنف و اکراه در رابطه جنسی به اثبات نرسد چنان چه کودک زیر سن بلوغ باشد فاقد مسئولیت کیفری شناخته شده و برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع مجازات نمی شود. حال آن که اطفال بالاتر از سن بلوغ در معرض مجازات جرم زنا قرار می گیرند. این در حالی است که سن بلوغ در قانون برای برای دختر 9 سال و برای پسر 15 سال است. (6) بدین ترتیب نه تنها قانون ایران فاقد جنبه های حمایتی از کودکان در برابر خشونت های جنسی است بلکه با توجه به محدودیت سن مسئولیت کیفری، کودک می تواند به عنوان بزهکار محسوب و چون فردی بزرگسال برای داشتن رابطه جنسی نا مشروع مورد مجازات قرار گیرد.

• خدعه و فریب برای ایجاد رابطه جنسی

یکی از اشکال تجاوز جنسی، تجاوز به وسیله آشنایان است که با خدعه و فریب با زنی رابطه جنسی برقرار می کنند. در قانون ایران زنای به عنف صرفا منحصر به اجبار زن به رابطه جنسی است و خدعه و فریب از جمله ارکان تشکیل دهنده این جرم قرار نگرفته است. قانونگذار چنین رابطه ای را مشمول جرم زنا به طور کلی قرار داده و هر دو طرف به مجازات محکوم می شوند. تنها در موردی که یکی از طرفین اعلام کند که حرام بودن جماع با ديگري را نمی دانسته – مثلا تصور می کرده دیگری همسر شرعی وی محسوب می شود- محکوم به حد زنا نمي‌شود. (7) بدین ترتیب با کنکاش در قانون می توان در مواردی که زن تصور می کرده مردی که با او رابطه جنسی برقرار می کند قانونا همسر اوست، صرفاً راه حلی برای عدم مجازات پیدا کرد. فقدان قانونگذاری در این زمینه در حالی است که اکثر شکایات مربوط به تجاوز در ایران مربوط به مواردی است که زنان توسط مردانی که با آن ها رابطه دوستی و آشنایی دارند با دستاویزهای چون وعده ازدواج یا شرعی بودن رابطه، فریب خورده و مورد سوءاستفاده جنسی قرار می گیرند.

1. میزان سرزنش اجتماعی و اخلاقی در موارد مختلف تجاوز جنسی

اصل فردی کردن مجازات ها با توجه به شرایط مختلف چون وضعیت فردی بزهکار، میزان آسیب وارده به بزه دیده و نحوه ارتکاب جرم با دادن ابزاری چون حداقل و حداکثر مجازت، تخفیف و تشدید مجازات و یا تعلیق مجازات در قانون، به قاضی اجازه می دهد تا مناسب ترین کیفر را برای مرتکب جرم در نظر گیرد. در جرم تجاوز جنسی نیز با توجه به این که تفاوت های فاحشی در عملکرد مجرمان و نحوه ارتکاب جرم وجود دارد، نمی توان برای تمامی مرتکبان آن قائل به یک مجازات واحد بود. مهم ترین مواردی که در اغلب کشورها در شدت مجازات مرتکب تجاوز جنسی موثر است مواردی چون میزان آسیب دیدگی بزه دیده ، سن بزه دیده و نوع روابط حاکم بر بزهکار و بزه دیده است.

در قانون مجازات اسلامی برای مرتکبان جرم تجاوز جنسی صرف نظر از شرایط مختلف حاکم بر آن، صرفا یک مجازات و آن هم اعدام در نظر گرفته شده است . مشکل این نحوه قانونگذاری و عدم توجه به شرایط مختلف حاکم بر عمل مجرمانه ، در دادگاه ها و نحوه صدور احکام خود را نشان می دهد . در حال حاضر به جرات می توان گفت اکثریت شکایات مربوط به تجاوز جنسی در دادگاه ها منجر به صدور حکم برائت می شود. دلیل صدور حکم برائت نه به جهت عدم اثبات اجبار و اکراه قربانی در برقراری رابطه جنسی که به این دلیل است که وجدان قضایی بین موارد مختلف تجاوز جنسی قائل به تفکیک است و لذا در بسیاری موارد اعدام را مجازاتی متناسب با عمل مجرمانه نمی داند. داشتن چنین نگرشی در قضات منجر به آن شده که دراغلب پرونده های تجاوز جنسی وقوع تجاوز را محرز ندانسته و اقدام به صدور رای برائت متهمان کنند. در این خصوص می توان به اظهارات دکتر ولی الله حسینی قاضی دادگاه کیفری استان تهران اشاره کرد که بیان می دارد«احکام این جرم یا برائت است یا اعدام حدِ وسطی ندارد. اگر اعدام نبود و به طور مثال 20 سال حبس بود قاضی نمی ترسید مجازات تعیین کند اما این مجازاتها کار را مشکل کرده است. از یک طرف مجبوریم حکم اعدام دهیم و از سویی اگر حکمی ندهیم روان از دست رفته یک زن قربانی را در نظر نگرفته ایم». (8)

در حال حاضر آن چنان که در خبرهای رسانه ای نیز به چشم می خورد صدور حکم اعدام و اجرای آن در اکثریت موارد برای تجاوزهای گروهی و یا تجاوز در موارد خاص چون تجاوز به کودکان است.مطمئنا چنان چه مجازات از حداقل و حداکثر برخورد بود و قضات قادر بودند با توجه به شرایط مختلف حاکم بر جرم به تعیین مجازات مبادرت ورزند و بسیاری از پرونده های تجاوز جنسی منجر به صدور حکم برائت متهم نمی شد .

1.  مجازات اعدام

صرف نظر از نوع نگرش به مجازات اعدام و مباحث اخلاقی و ارزشی مربوط به آن ، قانونگذار در تعیین مجازات اهدافی چون تأمین نظم عمومی، کاهش جرم، تنبیه مجرم و جبران خسارات مادی و معنوی بزه دیده را دنبال می کند.مطمئنا چنان چه مجازاتی نتواند هیچ یک از اهداف عینی تعیین مجازات را تامین کند، تغییر آن ضروری است. در خصوص مجازات تجاوز جنسی نیز باید مشخص کرد تا چه حد مجازات اعدام توانسته اهداف مربوط به اعمال مجازات ها را برآورده سازد.

یافته های حقوقی در خصوص تاثیر مجازات ها نشان می دهد که حتمیت و قطعیت اجرای مجازات بیش از شدت آن می تواند در پیشگیری از وقوع جرم در جامعه و همچنین عدم تکرار جرم توسط بزهکار موثر باشد. در این راستا در بسیاری از خبرها می خوانیم جرم های بسیار خشن و گسترده توسط مجرمانی اتفاق افتاده که قبلا برای جرائم مختلف دستگیر شده ولی مجازات مناسب در خصوص آن ها اجرا نشده و این امر موجب گستاخی بیش تر آن ها و دیگر بزهکاران بالقوه در ارتکاب جرائم بزرگ تر شده است. بدین لحاظ در خصوص تأثیر مجازات اعدام برای متجاوزان جنسی نیز باید بررسی نمود تا چه میزان مرتکبان تجاوز جنسی خود را در معرض مجازات می دانند و یا به مجازات رسیده اند. با توجه به مبحث قبل مشخص می شود، مجازات اعدام خود مانعی بزرگ برای پذیرش وقوع تجاوز جنسی توسط قضات است و برای فرار از صدور مجازات اعدام در اغلب موارد حکم به برائت متهم می دهند. بدین ترتیب بسیاری ازمتجاوزان جنسی مجازات نمی شوند.

همچنین زمانی که متجاوز جنسی با وقوع یک تجاوز خود را در معرض اعدام می بیند دیگر برای ادامه اعمال مجرمانه خود چون تجاوز جنسی به زنان متعدد و اعمال خشونت های شدید واهمه ای احساس نمی کند؛ چرا که می داند در هرحال چه در یک مورد و چه در تعداد بسیار و صرف نظر از هر میزان اعمال خشونت با یک مجازات روبرو است .

از سوی دیگر در نظر گرفتن مجازات اعدام برای متجاوزان جنسی خود موجب شده تا قربانیان تجاوز علاقه ای به طرح شکایت نداشته باشند. این امر به ویژه در موارد تجاوز به وسیله آشنایان و خانواده خود را نشان می دهد. زیرا قربانی تجاوز در اغلب موارد علاقه ای ندارد دستش به خون خویشاوند و یا فرد آشنایش آلوده شود. بدین لحاظ بسیاری از موارد تجاوز جنسی هرگز اعلام نمی شود.

با ذکر تنها این سه نکته به نظر می رسد عملاً مجازات اعدام موجب عدم اثبات تجاوز، اعمال خشونت های بیش تر در هنگام تجاوز جنسی و تعدد موارد تجاوز توسط مرتکبان تجاوز جنسی شده است. همچنین مجازات اعدام نقش زیادی در عدم گزارش موارد تجاوز جنسی و در نتیجه تکرار تجاوز به قربانیان آن می گردد.

سخن آخر

پس از تجاوزهای گروهی اخیر یا موارد قبلی مسئولان ذی ربط از برخوردهای قاطع و سریع با مرتکبان جرم سخن گفتند. به همین علت دارهای برافراشته ملاکی بود از قطعیت برخورد با متجاوزان جنسی. حال آن که شدت مجازات در نظر گرفته نه آمار تجاوزهای جنسی را به زعم مسئولان دولتی کاهش داد و نه بزهدیدگان این جرائم تسلی یافتند. با بررسی قانون می بینیم اولین مشکل، نحوه جرم انگاری و تعیین مجازات تجاوز جنسی است. به لحاظ تعریف جرم ، تعریفی صریح، دقیق و منسجم از تجاوز جنسی در قانون وجود ندارد و قانونگذار به بسیاری از روابط جنسی همراه با اجبار بی اعتنا بوده و با وجود انتظارت اجتماعی حتی به جرم انگاری آن ها تحت عناوین دیگر نیز دست نزده است. از سوی دیگر مجازات تعیین شده برای تجاوز جنسی خود تبدیل به بزرگ ترین مانع صدور حکم و مجازات متجاوزان جنسی شده است. آن چه بعد از بررسی جرم زنای به عنف در قانون به ذهن می رسد آن است که هدف قانونگذار از این جرم انگاری و در نظر گرفتن مجازات شدید مرگ چه بوده است. آیا چنان چه گفته می شود تقبیح این جرم در بالاترین حد و دفاع از قربانیان جرم، دلیل قانونگذار است و یا آن را باید در ادامه نوع نگاه اعتقادی قانونگذار به مقوله جرائم جنسی دانست؟ در هر صورت به نظر می رسد اولین گام برای برخورد قاطعانه با پدیده مجرمانه تجاوز جنسی جرم انگاری تجاوز با توجه به انتظارات اجتماعی و تحولات حقوقی در این زمینه می باشد.

منابع

1. محمد رضا حداد زاده نیری، مفهوم عنف، وبلاگ تخصصی حقوق ایران
2. روناک خاک،جرم‏انگاری خشونت جنسی در حقوق بین‏الملل کیفری، مجله حقوقی بین المللی، پاییز و زمستان 1387 – شماره 39
3. دکتر محمود گلزاری. ماهنامه سپیده دانایی . شماره 13
4. در این خصوص از این منابع کمک گرفته شد: جمال بیگی ،بزه دیدگی اطفال در حقوق ایران ، نشر میزان،1384 - دکتر رزا قراچورلو .بررسي چالشهاي قانوني كودك آزاري جنسي در ايران
5. اداره حقوقی قوه قضاییه هم در نظر مشورتی خود به شماره ۳۷۵/۷ مورخ ۹ آذر ۱۳۸۴ آورده است:‌…” اگر بتوان موردی را پیدا کرد که زنا با صغیره بدون عنف و اکراه تحقق یافته باشد، مجازات آن همانند مجازات زنا با زن بالغ بدون عنف و اکراه خواهد بود. همچنین مجموعه آرای فقهی در امور کیفری۷،ص ۴۹ رای شعبه ۲۰ دیوان عالی کشور در رأی مورخ ۲۸ آبان ۱۳۶۹
6. ماده 49 قانون مجازات اسلامی و ماده 1210 قانون مدنی
7. ماده 64 و 65 قانون مجازات اسلامی
8. میز گرد «واکاوی تجاوزهای اخیر» در خبرگزاری مهر مورخ 7/4/90

هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس در ایالت کالیفرنیای آمریکا کارهای هنریش را دنبال کرد و یکی از نخستین برنامه های همگانی او در این شهر کنسرتی در دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس ( U.C.L.A ) همراه با ارکستری ایرانی به سرپرستی منوچهر صادقی بود، هایده به چند کشور دیگر نیز رفت و در آنجا نیز هنرنمائی کرد، مانند کنسرتی در تالار رویال آلبرت هال لندن با ارکستری به رهبری فرنوش بهزاد و کنسرتی در تالار هاله موزیک هامبورگ در آلمان، هایده در روز ۲۰ ژانویۀ ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه ۱۳۶۸ یک روز پس از اجرای کنسرت در تالار کازابلانکا در شهر سان فرانسیسکوی آمریکا در اثر فشارهای روانی فراوان دچار سکتۀ قلبی شد و در حالی که ۴۷ سال بیشتر نداشت و جوان بود درگذشت، هایده در گورستان وست وود در لس آنجلس با حضور هزاران تن از ایرانیانی که از دوزخ رژیم ولایت فقیه گریخته و در آمریکا می زیستند به خاک سپرده شد، هما سرشار نویسنده و روزنامه نگار سرشناس، ویگن خواننده و هنرمند نامدار ایرانی و چند تن دیگر در مراسم بزرگداشت هایده سخنرانی کردند، در ایران نیز با وجود خفقان فراوان و در زمانی که یک سال از ماجرای کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۶۷ می گذشت مردم یاد هایده را گرامی داشتند.

و اما اکنون بیست و دو سال پس از درگذشت هایده جناب آقای حاج سعید حدادیان از هواداران نظام مقدس جمهوری اسلامی و مداح محترم اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام اجمعین از آهنگ خواننده و هنرمند مرتد و بی دین و لامذهب و کافر ( هایده ) ! کپی برداری کرده و از آن روضه و مرثیه ساخته است! البته خواندن این آهنگ ها برای هایده و مردم هنردوست و هنرشناس حرام بوده و هست اما برای حاج آقا نه تنها حرام نیست بلکه ثواب هم دارد!

به دیدنتان نشستم ….

در همین چند روز اخیر بازتاب گسترده ای

نسبت به برهنگی گلشیفته فراهانی از سوی هموطنانم دیده ام …

بسیاری از او یک اسطوره ساختند … وکم نبودند کسانی که با حیوان مقایسه اش کردند .

در عجبم از مردمی که اینگونه برهنگی یک زن را به قضاوت نشسته اند ……

انگار آرام نمیشوند تا دلیلی برای کارش نتراشند ……..

با ذهن پویای خویش آنچنان طرح مسئله میکنند که حرف وحدیثی نماند .

تنها جواب چند دسته را میدهم

دسته ی اول که معتقد بودند گلشیفته برای کار تبلیغتی و هنری برهنه شده ….

تمام افرادی که حتی برای دو ثانیه در آن فیلم بازی کردند از کشوری آمده اند

که در آن انسان آزادی فردی و اجتماعی بیشتری نسبت به اجتماع ما دارد

حق دارد با هرکسی که میخواهد بخوابد و

هیچ کس دو سال بعد اسم همخوابه هایش را به رخ شوهرش نکشد …

گلشیفته با داشتن خانواده ای در کشوری که حتی مادرش

باید موهایش را بپوشاند برهنه شد.

در کشوری که خواهرش هنوز که هنوزه در مهمانی ها باید مراقب دوربین ها باشد

تا عکس سینه های نیمه بازش در لب تاب مردم کشورش میل به میل نچرخد

پس خواهشا او را دارای شرایط برابر با بقیه ندانید ….

به راحتی میتوان تشخیص داد بهای او برای این تبلیغ بیشتر از بقیه ی بازیگرانش بوده

و او حتما دلیلی بیشتر از یک فیلم برای خود داشته ………

حال دوباره ذهن قضاوتگرتان آرام نمیگیرد تا آن دلیل را پیدا نکند ….

اصلا به من و شما چه …. مگر شما در زندگی شخصیتان

همیشه مطابق عرف عمل کرده اید؟

هر کسی به شیوه ی خودش اعتراض میکند … یکی با اعتصاب غذا … یکی با برهنه شدن

یکی با ………………….

عده ای او را با حیوان مقایسه کرده اید و گفته اید

اگر برهنگی نماد آزادیست حیوان ها آزاده اند …

خودتان را به مسخره گرفته اید ؟؟؟؟؟

یعنی تمام درک شما از همچنین مسئله ای همینست …. ؟؟؟؟

این دسته را به همان حال خود واگذاشت بهتر …

بهتر که اصلا به مفهوم اعتراض پی نبرند….

تفاوت بودن و شدن را نمی فهمند … حیوان برهنه بود و برهنه است ….

گلشیفته پوشیده بود و برهنه شد ………..

برهنگی نماد آزادی نیست …. شاید بتواند نماد اعتراض باشد اما نماد آزادی نیست

نماد آزادی مردمی مثل من و شما هستیم که او را بابت حرکتش

هر چقدر سنگین ، حیوان نامیدیم

آزادی یعنی من و تو ، که وقتی دلیلی مطابق افکار خود برای حرکات دیگری پیدا نمی کنیم،

انکارش می کنیم

باور کنید ما با برخوردمان با او لیاقتمان را برای آزاد اندیشی نشان دادیم

اصلا به همه ی دنیا نشان دادیم هیچ کس حق ندارد شبیه ما نباشد …………

ذوباره نگویید : آزاد اندیشی یعنی لخت بشویم ؟؟؟

نـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــه

آزاد اندیشی یعنی اگر کسی لخت شد او را ترور شخصیت نکنیم

اگر کارش به دلمان ، به فکرمان ننشست ، انکارش نکنیم

دسته ای دیگر آمدند و گفتند :حاضرید خواهر و مادرتان لخت عکس بیاندازد ؟؟؟

اولا تمام افرادی که این سوال را مطرح میکنند

در ناخودآگاهشان احساس مالکیت یا تعصب یا مراقبت نسبت به خواهر و مادرشان دارند

یکی نیست بگوید مگر تن شماست ؟؟؟ که حاضر باشیم یا نباشیم ؟؟؟؟

مشکل آنها چرایی ِ لخت شدن خواهر و مادرشان نیست (که شاید دلیلی داشته باشد)ا

مشکلشان مرد هایی شبیه خودشان است که میدانند به این عکس ها چگونه نگاه میکنند

آری تا مرد هایی مثل شما هستند اصلا همین موی باز هم دچار مشکل است

حالا کمی روشنفکرید موی باز اشکالی ندارد سینه ی باز چرا …. (خنده تان نمی گیرد؟)ا

چند تای شما از این نوع مردها هست که شب با فکر این که خواهرم با چه کسی خوابیده ،

به بستر می رود ؟؟؟

چند نفر کابوس دارند ، خواهرشان پرده داشته باشد ؟؟؟

مگر می شود شما در قبال لخت شدن دیگری از خود بپرسید

اصلا من به خواهرم اجازه ی همچنین کاری می دهم ؟؟

اگر دست شما باشد خواهرتان تا قبل از ازدواج حق عشق بازی هم ندارد

که اگر داشت بهمان راحتی از معشوقه اش پیش شما حرف میزد که نزد همکلاسی اش

بگردید می فهمید اصلا مشکل از کجاست ……

عده ای آمدند و گفتند بدون برهنگی هم میشود اعتراض کرد ….

بر منکرش لعنت … خوب شما بکنید … مگر کسی به شما و شیوه ی شما اعتراض کرد ؟؟؟

مگر کسی حق دارد شیوه ی شما را زیر سوال ببرد ؟ مگر اجازه میدهید ؟؟؟

همین شمایی که دم از روشنفکری می زنید تمامتان

به دختر حق میدهید باکره نباشد …

یعنی به آن سطح فکر رسیده اید که دختر محکوم به زن شدن در هجله نیست ؟؟؟

نرسیده اید ؟؟؟؟؟؟

به خدا رسیده اید … حد اقل در بوق و کرنا میکنید که اینگونه هستید

وقتی به دختری حق میدهید باکره نباشد یعنی به او حق میدهید نسبت به تنش مختار باشد

یعنی به او حق میدهید نسبت به تنش مختار باشد

یعنی به او حق میدهید نسبت به تنش مختار باشد

یعنی به او حق میدهید نسبت به تنش مختار باشد

یعنی به او حق میدهید نسبت به تنش مختار باشد

یعنی حق دارد خودش انتخاب کند در آغوش کی می خوابد در آغوش کی بلند می شود

یک سوال ؟؟؟ انصافا گلشیفته حق ندارد نسبت به تنش مختار باشد ؟

یا چون روزی بازیگر محبوبی بوده باید شبیه شما از تنش مراقبت کند

چون در چشم است همه او را مبینند ….

مگر صحت یا غلط بودن یک کار به در چشم بودن یا نبودنش است ؟

دست بردارید از تابو ها ….

دیرو دور نبوده زمانی که النگو نماد شخصیت زن در ایران بود …

یا هیچ دختری جرات نمی کرد با لباس باز در مهمانی ها ظاهر شود ….

اگر آن تابو ها شکست ، دلیلش افرادی بودند که

با هنجار های همان پدر های آن نسل جنگیدند

و گرنه هنوز که هنوزه ابروهای شما تا 27 سالگی دستنخورده بود

و مانتو هایتان تا کفش هایتان کشیده بود

درد شما چیست ؟؟

اینکه کسی با سلیقه ی خودش رفتار کرده ؟؟؟؟

نه ، درد ما اینست ما نمی توانیم آرام بشینیم …

ما آنقدر انرژی سرکوب شده در خود داریم که دنبال بهانه برای خالی کردنش می گردیم

این چند روز زیر هر پستی که از این دختر گذاشته شد

خیلی ها با ولع تمام به بحث نشسته اند

و ساعت ها با هم کلنجار رفته اند تا به دیگری اثبات کنند حرفشان درست است

شما اینقدر برایتان مهم است حرفتان را اثبات کنید ؟؟؟

مملکتان از دست رفت شما صدایتان در نیامد …

هزار کشته هم ندادیم ، به خانه برگشتیم

همان سوریه که ادعا میکنیم از مردمش پیشرفته تریم یک سال است در خیابان مانده اند

هر بلایی سر مرز و خاکتان می آید دهنتان بسته است ….

خانه ی سینما را آنگونه کردند انتهای هنرتان لایک زدن به پست های مربوطه هست

شما اگر اینقدر انرژی دارید یک بیل در ِ مملکت خودتان بزنید ….

یک عده از کوروش کبیر نوشتند و طرح زن های در تاریخ گذشته ی مان که برهنه نبودند …….

مرد های آن موقع هم شبیه مرد های کنونی نبودند ….

کجایمان به آن ها رفته ؟ که این یکی را به رخ می کشید

اصلا چه ربطی دارد ؟ چه دلیلی دارد این زمان شبیه آن دوران باشد ؟؟؟؟

حال شما اگر میخواهید حس وطن شناسیتان را اقناع کنید یک بحث دیگر است

مثال قدیمی ترش آدم وحواست … آنها پوشیده نبودند ، نمی خواهید به آن استناد کنید ؟

یا کوروش نماد ِ تمام فرهنگ شماست …. خدا از دلتان بشنود ….

امیدوارم گفتارتان نیک ، پندارتان نیک و کردارتان …بگذریم

بگذریم از تمام مسائلی که جای بحث دارد

به قول فریدون فرخزاد :

در مملکت ما دموکراسی حاکم نخواهد شد زیرا مردم ما فرهنگ دموکراسی ندارند

دموکراسی هم وارداتی نیست …………

فرهنگ ملت که به دموکراسی رسید خودش ناخواه ایجاد میشود

خدا را شکر دختر همسایه را لخت ندیدید وگرنه چه بحث مشترکی در کوچه شکل میگرفت

…

روزی که آنقدر بلوغ داشتید که هر کسی را کاملا مخالف عقاید خود در حال فریاد زدن دیدید

و بی تفاوت رد شدیدذبرای دموکراسی ادعا کنید …

خواهشا در انتخابات بعدی هم تابلوی ” زنده باد مخالف من ” بالا نگیرید ….

اگر دست شما باشد مخالفانتان را با سلیقه ی خویش تعیین می کنید

*
*
*
*

آرایش غلیظ کردن در سال 67 یا لباس تنگ پوشیدن در آن سال ها

آنقدر که بد به نظر می آمد لخت شدن در این سال ها نمی آید

دلیلش همین تابو شکنی هاست …باید روزی برسد زن به تن محتاج نباشد ….

روزی که از سر دل خود پوشیده باشد نه از اجبار اجتماعش … نه از هنجار های مردمش

اگر قرار به وفاداری به هنجار ها بود شما باید همان 9 سالگی ازدواج میکردید

هنجار ها شکسته می شود که پیشرفت رخ میدهد …

و طبیعی ترین چیز همیشه مخالفت مردم هر زمان با شکست هنجار هایش است …

گلشیفته در هر مقامی دست به هر کاری زد یا هر انسان دیگری ، لایق قضاوت نیست …

لایق محکوم شدن نیست به همان اندازه که نباید از او اسطوره ساخت ……………

یادتان نرود این ما هستیم که دنبال بهانه ای برای فریاد زند عقیده شخصی می گردیم

حالا بیاید تا میتوانید زیر این پست بحث راه بیندازید …

به هیچ جای جهان بر نخواهد خورد … گوشه ی ابروی خدایتان هم چپ نمی شود

شما مشغول مانیفست دادن عقایدتان باشید … چون اینجا بابت مخالفت باتوم نمی خورید

همینجا خالی کنید این انرژی را که به نفع دیگران است ………………………..

در ضمن بد نیست بدانیم :

کلیپ ویدیویی که در آن “گلشیفته فراهانی” و دیگر هنرمندان برهنه می گردند

کلیپی از جین باپسیت موندینو با حضور گلشیفته فراهانی و دیگر هنرمندانی که برای آزادی

جسم و جان سخن می گویند و برهنه می گردند!

این ویدئو حرکتی نمادین برای رفع و دفع تابوهای رایج است که درجوامع گوناگون وجود دارد

افراد حاضر در ویدئو با حرکات و گفتار خود به نوعی خود را فراتر از تابوها نشان میدهند و منظور

ومقصودشان این است که روح و جسم توأمان باید آزاد گردد و تا فرد نسبت به جسم خود

اختیار و تصاحبی نداشته باشد در روح خود هم امکان تصاحب نداشته

و آزادی به معنی واقعی شکل نمیگیرد .

این گفتارترجمه ای کلی ست از آنچه که توسط حاضران دراین ویدئوگفته شده است