صدای ندا در بن‌بست قوانین شنیده نمی‌شود

1d11موسی برزین خلیفه‌لو – پژوهشگر حقوق

ماجرای ندا که این روزها در رسانه‌ها مطرح شده است، بار دیگر توجه بسیاری را روی مساله تعرض جنسی به کودکان متمرکز کرده است. بر اساس اخبار موجود دختر دانش‌آموزی در شهرستان خدابنده مورد آزار و اذیت جنسی معلم خود قرار می‌گیرد. این دانش آموز که ۹ سال داشته است، مرتبا از طرف معلم خود مورد تعرض جنسی قرار می‌گرفته است. ندا این مساله را با خانواده خود مطرح می‌کند و خانواده شکایت می‌کنند. خانواده ندا مدعی هستند که دخترشان مورد تجاوز جنسی و به عبارتی زنای به عنف قرار گرفته است. اما در نهایت دادگاه زنا را نپذیرفته و معلم را به جرم رابطه نامشروع محکوم می‌کند.

تعرض یا تجاوز: مسئله این است؟

بسیاری از فعالان حقوق کودک و زن معتقدند این حکم ناعادلانه است و به ندا تجاوز شده است. در این میان مساله مهم دیگر سن قربانی است. بدون شک دختر ۹ ساله کودک است و توانایی درک ارتباطات جنسی را ندارد. با این حال قوانین ایران چنین دختری را بالغ می‌دانند. در این پرونده سوال‌های بسیاری وجود دارد. آیا زنا با دختری کم سال به صرف این‌که بالای ۹ سال است هم‌ردیف با زنا با افراد بزرگسال است؟ آیا مجازات رابطه نامشروع با یک کودک با مجازات رابطه نامشروع با یک بزرگسال یکسان است؟ آیا رضایت یک دختر ۹ ساله برای ارتباط عاطفی یا جنسی مورد پذیرش قرار می‌گیرد؟ بدون شک وجدان بسیاری از حکم دادگاه در مورد معلم خطاکار راضی نشده و مجازات را متناسب با عمل ارتکابی نداسته است. بسیاری از افراد معتقدند که احکام و مقررات مربوط به ارتباط جنسی با یک کودک ۹ ساله نمی‌تواند با مقررات رابطه جنسی با یک بزرگسال برابر باشد با این وجود قوانین ایران برخلاف انتظار عموم شهروندان تنظیم شده است. اغلب شهروندان جامعه معتقدند چنین عملی باید تجاوز جنسی تلقی شود.

تجاوز به عنف و برقراری رابطه جنسی بدون رضایت، مساله‌ای است که تعاریف مختلفی از آن وجود دارد. در حقوق کشورهای مختلف تعاریف و مصادیق مختلفی از این مساله ارائه شده است. برخی اجبار فیزیکی را عنف می‌دانند و برخی ها اجبار غیر فیزیکی و حتی فریب و تهدید را عنف می‌دانند. در این میان در برخی از کشورها رابطه جنسی با دختران کم سن و سال نیز تجاوز محسوب می‌شود.

بر اساس قانون مجازات اسلامی افراد نابالغ مسئولیت کیفری ندارند. سن بلوغ نیز برای دختران ۹ سال و برای پسران ۱۵ سال قمری است. گرچه قانون‌گذار در قانون مجازات اسلامی جدید امکان مجازات افراد زیر ۱۸ سال را بسیار محدود کرده است، این تاثیری در مجازات مرتکب جرم علیه افراد زیر ۱۸ سال ندارد. به عبارتی در صورت ارتکاب جرم توسط افراد زیر ۱۸ سال شرایطی پیش‌بینی شده است که این افراد مجازات نشوند اما چنانچه جرمی علیه افراد بالغ زیر ۱۸ سال انجام شود، نسبت به مرتکب همان‌گونه رفتار خواهد شد که اگر این جرم علیه یک بزرگسال انجام می‌شد. به عنوان مثال مجازات جرم علیه یک دختر ۹ ساله با جرم علیه یک خانم ۴۰ ساله هیچ تفاوتی ندارد در حالی که سیاست حمایت از کودکان اقتضا دارد که مقررات متفاوت و مجازات شدیدتری نسبت به جرایم علیه کودکان پیش‌بینی شود.

تعریف زنای به عنف

در مورد زنا و دیگر روابط جنسی با دختران کم سال، قوانین اکثر کشورها چنین ارتباطی را به عنف و اکراه تلقی می‌کنند و رضایت کودک را مدنظر قرار نمی‌دهند چرا که کودکان توانایی تشخیص عمل جنسی را ندارند و در صورتی که مورد تعرض جنسی قرار گیرند خسارت‌های جبران‌ناپذیری را متحمل می‌شوند. حال آن‌که در حقوق ایران صرفا زنا با دختران نابالغ یعنی کمتر از ۹ سال قمری آن هم از طریق اغفال و فریب وی، زنای به عنف محسوب می‌شود. بر اساس تبصره ۲ ماده ۲۲۴ قانون مجازات اسلامی: «هرگاه کسی با زنی که راضی به زنای با او نباشد در حال بیهوشی، خواب یا مستی زنا کند رفتار او در حکم زنای به عنف است. در زنا از طریق اغفال و فریب دادن دختر نابالغ یا از طریق ربایش، تهدید ویا ترساندن زن اگرچه موجب تسلیم شدن او شود نیز حکم فوق جاری است.» بر اساس این مقرره صرف زنا با دختران کودک تجاوز به عنف محسوب نمی‌شود بلکه لازم است برای تحقق تجاوز به عنف دختر نابالغ فریب نیز خورده باشد.

این بدان معنا ست که اولا امکان اغفال و فریب دختران بالای ۹ سال منتفی است و ثانیا امکان تصور رضایت برای زنا نسبت به دختران کمتر از ۹ سال نیز قابل تصور است. به عبارتی اگر دختری بالای ۹ سال از طرف فردی فریفته شده و حاضر به برقراری رابطه جنسی با وی شود، این فریب پذیرفته نشده و قطعا زنا به عنف است و همچنین برای به عنف قلمداد کردن زنا با یک دختر نابالغ می‌بایست اغفال و فریب نیز ثابت شود این در حالی است که نه تنها دختران کمتر از ۹ سال بلکه دختران کودک یا نوجوان بالای ۹ سال نیز ماهیت ارتباط جنسی را درک نکرده و نمی توان از فریب خوردن یا نخوردن آنان صحبت کرد. قطعا نمی‌توان عنصر رضایت را در دخترانی با این سن و سال متصور شد. چگونه ممکن است قانون‌گذار فرض کند که اگر دختر ۱۰ ساله‌ای مورد تعرض جنسی مردی قرار گرفت، فریب نخورده و اغفال نشده است؟ چگونه ممکن است معتقد بود که برای عنف دانستن زنا با دختر بچه ۸ ساله‌ای باید تحقیق شود که وی فریب خورده است یا نه؟ چگونه ممکن است با فردی که مرتکب زنا با دختر خردسالی شده است همانند فردی برخورد کرد که مرتکب زنا با یک زن بزرگسال شده باشد؟ روشن است که قوانین ایران در این مورد با فاصله گرفتن از اصول حقوقی، مقرراتی بر ضد حقوق و مصلحت کودکان وضع کرده است. آیا با وضعیت فعلی قوانین می‌توان از بروز آزارهای جنسی کودکان جلوگیری کرد؟

آزارهای بی‌مجازات

علاوه بر این با توجه به اینکه راه‌های ثبوت زنا بسیار دشوار است، می‌توان گفت بسیاری از آزارها جنسی کودکان بدون مجازات باقی مانده و یا با مجازات‌های خفیف و نامناسبی مواجه می‌شود زیرا در صورت آزار جنسی مادون زنا، صرفا عنوان مجرمانه رابطه نامشروع باقی می‌ماند. مجازات این جرم نیز شلاق است و به هیچ وجه مجازات متناسبی با آزار جنسی یک کودک نیست. قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب ۱۳۸۱ نیز کودک آزاری را موجب مجازات سه ماه و یک روز تا شش ماه زندان و یا تا ۱ ملیون تومان جزای نقدی دانسته است آن هم در صورتی که در قوانین دیگر مجازات‌های شدیدتری وجود نداشته باشد. این در حالی است که مجازات ربایش افراد زیر ۱۵ سال، پانزده سال حبس تعزیری است! به عبارتی اگر فردی یک کودک زیر پانزده سال را به منظور مطالبه وجه یا انتقام یا هر منظور دیگری برباید بر اساس ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی به حداکثر مجازات مقرر یعنی ۱۵ سال حبس تعزیری محکوم می‌شود، اما اگر همین فرد یک دختر خردسال ۹ ساله را بدون دخول مورد تعرض جنسی قرار دهد از یک ضربه شلاق تا ۹۹ ضربه و یا به سه ماه و یک روز تا شش ماه زندان محکوم می‌شود! آیا نباید پرسید که کدام یک از این جرایم شدیدترند؟ چرا و بر چه اساس و اصولی چنین تفاوت فاحشی میان مجازات این دو جرم وجود دارد؟ آیا ربایش چند ساعته کودک ضرر و زیان بیشتری به کودک و جامعه وارد می‌کند یا تعرض جنسی به او؟ قانون‌گذار در راستای کدام سیاست جنایی چنین تفاوتی را قایل شده است؟

بر این اساس می‌توان گفت فردی که دختر بچه‌ای را مورد آزار جنسی قرار داده است در اغلب موارد بدون مجازات می‌ماند و یا با مجازات‌های بسیار خفیف مواجه می‌شود. از این رو ضروری است هر چه سریعتر نسبت به قانون‌گذاری در مورد آزار جنسی کودکان و پیش‌بینی تدابیر حمایتی از قربانیان آن اقدام شود.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: